Zon & citroen: een gevaarlijk duo voor je huid
Wat je dermatoloog wil dat je weet
Citroensap maken voor je naar het strand gaat, selderij snijden voor een salade of een tonic drinken in de zon... Het lijken onschuldige handelingen, maar voor sommige mensen zijn ze het niet. Ze maken immers je huid gevoeliger voor uv-stralen.
Gevalideerd door prof. Farida Benhadou, dermatoloog aan de HUB
Een toxische reactie, geen allergie
Lichtgevoeligheid is een overdreven reactie van de huid op licht, met name zonlicht. Het wordt soms verward met een zonneallergie, maar in dit geval zijn het lichaamsvreemde stoffen die een toxische reactie in je huid veroorzaken. "Het gaat met name om furanocumarinen", legt professor Farida Benhadou, dermatoloog aan het Universitair Ziekenhuis Brussel, uit. Deze natuurlijke stoffen beschermen bepaalde planten tegen bacteriële infecties, maar als wij ze eten, kunnen ze in kleine hoeveelheden de huid bereiken. Bij blootstelling aan zonlicht veroorzaken ze een reactie die je huidcellen beschadigt en je huid gevoeliger kan maken voor de zon. We spreken van fototoxiciteit wanneer licht echte schade veroorzaakt. Ook zonnebrand is een vorm van fototoxiciteit.
Om te onthouden
- Lichtgevoeligheid is niet noodzakelijk een allergie.
- Uv-stralen kunnen bepaalde moleculen in de huid activeren.
- De reactie kan mild blijven of een brandwond worden.
Aanraking volstaat
Deze voedingsmiddelen vormen niet alleen een probleem op je bord. Louter contact kan al genoeg zijn. Ga je na het eten van citroen of selderij direct de zon in, dan kunnen er bruine vlekken of uitslag verschijnen op de plaatsen waar je ermee in contact bent gekomen. Sommige planten die je buiten tegenkomt, werken op dezelfde manier. Je huisarts kan het dan hebben over weidedermatitis, een contactreactie op een stof die door planten wordt afgegeven. De huiduitslag kan optreden na een wandeling of nadat je even in het gras hebt gezeten. Citroensap is recent ook het onderwerp geweest van een riskante hype op socials. Sommige influencers gebruiken het om hun haar te bleken met zonlicht. Met wat geduld wordt je haar er inderdaad lichter van, maar weet dat je huid ook kan verbranden. Geen aanrader dus. 
Voor je naar buiten gaat
- Was je handen na het eten van peterselie, selderij of citrusvruchten.
- Pas op voor sporen van sap op je nek, armen of handen.
- Bedek het aangetaste gebied na contact met planten.
Weet wat je eet (en drinkt)
Zeker met citrusvruchten moet je opletten voor je de zon in gaat. Ook selderij, peterselie, pastinaak, kervel en venkel kunnen een huidreactie geven. Met pastinaak let je best extra goed op, want ze bevatten zeer veel furanocumarinen. Eet je de voedingsmiddelen rauw, dan zal de huidreactie het sterkst zijn. Koken vermindert het risico, maar neemt het niet volledig weg. Wil je helemaal zeker zijn, dan eet je voedingsmiddelen met furanocumarinen best niet op zonnige dagen of enkel wanneer de zon al onder is. Let ook op met kininedrankjes zoals tonic. Ook deze kunnen je huid gevoeliger maken voor de zon. Als je ze toch drinkt, smeer je dan regelmatig in met zonnebrandcrème met een hoge SPF en blijf alert.
Op je bord
- Eet geen voeding met furanocumarinen voor je naar het strand gaat.
- Heb je er toch zin in, eet het dan 's avonds.
- Let op met kininedrankjes zoals tonic.
Kijk uit met medicijnen, parfum en cosmetica
Lichtgevoeligheid begint niet alleen in de keuken. Ook bepaalde antibiotica, antidepressiva, diuretica en acnebehandelingen kunnen de huid gevoeliger maken voor uv-stralen. In België zou ongeveer 8% van de bijwerkingen van geneesmiddelen te wijten zijn aan lichtgevoeligheid. Ontstekingsremmers verdienen ook aandacht, vooral in gelvorm. Van Ketoprofen - een gel die wordt gebruikt om spierpijn te behandelen - is bekend dat het dit risico met zich meebrengt. Blootstelling na het aanbrengen kan plaatselijk een branderig gevoel veroorzaken. Ook essentiële oliën kunnen fotosensibiliserend werken. Denk bijvoorbeeld aan olie op basis van citroen of bergamot. Gebruik ik de zomer ook best geen parfum of make-up voor je de zon in gaat, want ook dat kan huidreacties veroorzaken.
Badkamerkennis
- Weet dat acnebehandelingen je huid gevoeliger maken voor de zon.
- Vraag advies als je antibiotica of ontstekingsremmende gels gebruikt.
- Vermijd parfum, essentiële oliën en make-up voor blootstelling aan de zon.
Niet elke huid reageert hetzelfde
Bij sommige mensen blijft de huidreactie mild. Zij merken enkel wat roodheid, irritatie, ontsteking of jeuk op. Bij anderen veroorzaken furanocumarinen uitslag, pigmentvlekken, belletjes of zelfs huidloslating. In zijn extreemste vorm kan de huidreactie zelfs leiden tot brandwonden . Mensen met en lichte huid lopen het grootste risico, omdat hun huid minder melanine bevat en zich dus van nature al minder kan beschermen tegen de schadelijke effecten van zonlicht. Ook wie meerdere medicijnen neemt op dagelijkse basis, is best extra voorzichtig. Sommige van deze behandelingen kunnen immers je huid gevoeliger maken voor de zon zonder dat je het weet.
Wanneer raadplegen?
- Een verzachtende crème kan voldoende zijn bij een milde huidreactie.
- Raadpleeg een arts als de symptomen ernstig zijn, lang aanhouden of verergeren.
- Raadpleeg onmiddellijk een arts bij huidbelletjes, huidloslating of brandwonden.
Bescherm jezelf optimaal
In de zomer kan je een paar dingen doen om onaangename verrassingen vermijden. Stap één: plan je dag zo dat je directe blootstelling aan zonlicht vermijdt tussen tien uur 's morgens en vier uur in de namiddag. Smeer je ook altijd in met zonnebrandcrème met SPF 50 of hoger. Kies er eentje die beschermt tegen UVA-stralen (huidveroudering, huidkanker) en UVB-stralen (zonnebrand). Breng de crème om de twee uur aan en na elke zwembeurt, zelfs al is het product waterbestendig. Minerale filters bieden onmiddellijke bescherming en zijn vaak beter geschikt voor de gevoelige huid van kinderen. Chemische filters hebben 30 minuten inwerktijd nodig. Bedekkende kleding, een breedgerande hoed en een bril met uv-filter (UV400 of 100% UV) maken de bescherming compleet.
Een goed gewaarschuwd mens...
- Zoek de schaduw op, vooral tussen 10 en 16 uur.
- Breng om de twee uur en na het zwemmen opnieuw SPF 50 zonnecrème aan.
- Zand, water en sneeuw weerkaatsen zonnestralen en verdubbelen zo de blootstelling.