De reiskliniek: de laatste halte voor je op reis vertrekt

De grote vakantie komt eraan. Hét moment om even wat vrije tijd in te bouwen. Misschien ga je wel op reis. Blijf je dan dichtbij? Of trek je ver weg? Wat je bestemming ook is, check zeker op voorhand je vaccinatiedekking. Bij twijfel kan je altijd te rade gaan bij een reiskliniek. 

Fran Bambust - 27 mei 2026

Een reiskliniek biedt gespecialiseerd medisch advies voor wie op reis gaat naar meer exotische landen. Je kan er terecht voor de nodige vaccinaties (zoals tegen gele koorts) en medicatie (tegen malaria).

Het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen is een van de bekendste reisklinieken in Vlaanderen. We gingen er praten met dokter Ula Maniewski-Kelner, consulente infectieziekten en diensthoofd reisadvies bij het ITG. We treffen haar in het drukste seizoen.

Ula Maniewski: "De drukte in de reisklinieken start meestal vanaf de paasvakantie. We hebben vorig jaar trouwens gemerkt dat corona nu echt voorbij is. Iedereen wil weer op reis. Dat is mooi nieuws, natuurlijk. Ons piekseizoen duurt doorgaans tot en met juli. Daarna vermindert het eventjes en zien we weer een kleinere piek voor de kerstvakantie."

Moet je met vragen over reizen en gezondheid naar een reiskliniek? Of kan mijn huisarts mij ook helpen?

Ula Maniewski: "In theorie kan alles via de huisarts, behalve het vaccin tegen gele koorts. Al is de ene huisarts al meer vertrouwd met de materie dan de andere. Sommige huisartsen hebben zich hierin ook bijgeschoold en behaalden een certificaat. Een lijst van huisartsen met certificaat in Vlaanderen kan je terugvinden op de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde."

"Als je op reis gaat, kan je zelf al opzoeken welke preventieve maatregelen en vaccinaties aanbevolen zijn op onze website wanda.be. Daarna kan je naar je huisarts of naar een reiskliniek gaan voor persoonlijk advies over de voorschriften en vaccins die je nodig hebt."

"In de reiskliniek is de info die je krijgt meer aangepast aan jouw specifieke situatie."

"In een reiskliniek is zo’n vaccinatie ingebed in een reisconsultatie. Daarbij overlopen we de belangrijkste risico's en bespreken we welke preventieve maatregelen nodig zijn. Dan schrijven we voorschriften voor bijvoorbeeld malaria-tabletjes en geven we de vaccins."

Weetjes over reisvaccinaties
- In theorie kan alles via de huisarts
- Voor het vaccin tegen gele koorts moet je naar de reiskliniek
- Op wanda.be kan je zelf op voorhand checken wat je nodig hebt

Ik vermoed dat de huisarts niet alle vaccinaties kan geven?

Ula Maniewski: "In ideale omstandigheden moet alleen het gele-koortsvaccin via een erkende reiskliniek gebeuren. De voorbije jaren waren er wel stockproblemen, waardoor het rabiësvaccin alleen te krijgen was bij reisklinieken. Maar dat is op zich geen probleem. In elke provincie is er minstens één reiskliniek."

Reisklinieken
- Zijn te vinden in elke provincie.
- Het Antwerpse ITG is de bekendste.
- Vaccinatie is ingebed in een reisconsultatie

Ga op tijd naar de reiskliniek

Hoelang op voorhand moet je naar een reiskliniek gaan als je een grote reis plant naar een exotisch oord?

Ula Maniewski: "Maak bij voorkeur zes tot acht weken voor vertrek een afspraak, want sommige vaccins hebben tijd nodig. Voor bepaalde vaccins zijn ook meerdere dosissen nodig voor vertrek. Jammer genoeg merken we in de praktijk dat de meeste mensen pas later een afspraak maken. Soms zelfs heel last minute."

"Wat we wel zien, is dat mensen die niet heel ver gaan en binnen Europa blijven, denken dat een bezoek aan een arts of reiskliniek overbodig is. Maar in sommige gevallen is ook daar extra vaccinatie aanbevolen. Dat weten mensen niet altijd."

Plan je reisconsultJammer genoeg merken we in de praktijk dat de meeste mensen pas later een afspraak maken
- Ga bij voorkeur 6 à 8 weken voor vertrek.
- Sommige vaccins hebben meerdere dosissen nodig.
- Ook voor reizen dichtbij kan een consultatie nuttig zijn.

"Jammer genoeg merken we in de praktijk dat de meeste mensen pas later een afspraak maken."

Kan je een voorbeeld geven?

Ula Maniewski: "Het vaccin tegen tekenencefalitis is een van de vaccins die in bepaalde omstandigheden wordt aanbevolen binnen Europa, maar weinig mensen weten dat. Als je in de bossen gaat wandelen, kan je gebeten worden door teken. Die teken kunnen besmet zijn."

"Tekenencefalitis is een heel andere ziekte dan de ziekte van Lyme. De oorzaak van tekenencefalitis is een virus dat in het speeksel van de teek zit. Daardoor kan de ziekte bij het begin van de beet al overgedragen worden."

Tekenencefalitis
- Vaccinatie wordt soms aanbevolen binnen Europa.
- Vaccinatie afhankelijk van je bestemming en geplande activiteiten.
- Virus zit in speeksel van teken en wordt bij het begin van een beet overgedragen.

"Bij de ziekte van Lyme gebeurt de besmetting pas op het einde van de beet. Tekenencefalitis komt voor in Centraal-Europa, Oost-Europa en zelfs tot in Scandinavië. Die grenzen zijn een beetje aan het opschuiven, maar dat is iets waar heel weinig reizigers zich van bewust zijn."

"Uiteraard hangt het reisadvies en de eventuele aanbeveling voor vaccins af van wat je op je bestemming gaat doen. Voor iemand die alleen maar musea gaat bezoeken en in de stad blijft, is er veel minder risico dan voor iemand die gaat kamperen."

Wanneer vaccineren tegen tekenencefalitis
- Komt voor in Centraal- en Oost-Europa, maar ook in Scandinavië.
- Geplande activiteiten spelen een rol.
- Weinig risico in de stad, veel meer in de natuur.

Ik ga op reis en ik neem mee …

Op jullie website wanda.be vinden we ook een reisapotheek. Wat zou je standaard in je reisapotheek moeten meenemen?

Ula Maniewski: "Voor mensen die naar Azië, Afrika of Latijns-Amerika reizen, benadrukken we dat muggenpreventie heel belangrijk is. Een antimuggenspray mag dus zeker niet ontbreken. Ik merk in de praktijk dat dat voor veel mensen een moeilijke is. Ze zeggen dan: ‘Ja maar, we hebben daar geen muggen gezien.’ En ja, dat kan kloppen, want de tijgermug is heel klein."

Let op met muggen
- Neem altijd antimuggenspray mee.
- Bescherm je tegen muggen, ook al zie je ze niet.
- Zelfs hele kleine muggen kunnen ziektes verspreiden.

"Antimuggenspray moet je ook correct gebruiken. Sommige mensen denken: ‘een beetje hier en een beetje daar en ik zit safe’. Dat is niet zo. Die middelen werken doorgaans goed, op voorwaarde dat je ze juist gebruikt. Net als bij zonnecrème moet je alles goed insmeren en die handeling om de paar uur herhalen. Dat vraagt een zekere discipline. Bovendien bedek je je huid ook best, want dat maakt het voor de muggen lastiger om je te steken. Bescherming tegen muggen hou je best de klok rond vol: overdag tegen tijgermuggen, ‘s avonds en 's nachts tegen malariamuggen of andere steekmuggen."

Gebruik je muggenspray zoals het moet
- Antimuggenspray werkt goed bij correct gebruik.
- Verstuif daarvoor niet enkel op een paar plekken, maar zorg voor een laagje op alle blote stukjes huid.
- Spuit je huid om de paar uur opnieuw in en draag waar mogelijk bedekkende kleding.

"Maar wat je allemaal nodig hebt, blijft afhankelijk van je bestemming. Voor sommige landen volstaat antimuggenspray namelijk niet en zijn de malariatabletjes bijvoorbeeld heel belangrijk."

Kan je zomaar alle medicijnen meenemen naar het buitenland?

Ula Maniewski: "Nee. Het is heel belangrijk om op voorhand na te gaan wat je wel en niet mag meenemen. Binnen het Schengengebied valt dat al bij al nog mee. Daar bestaat een procedure voor. Maar ook dan moet je ruim op tijd beginnen. Je arts moet namelijk een document opsturen en het duurt een paar weken voor dat document terugkomt met alle stempels."

Let op met je reisapotheek
- Binnen het Schengengebied mag veel, mits je de juiste documenten bij je hebt.
- Raadpleeg je arts tijdig, want de procedure duurt soms een paar weken. 
- Buiten het Schengengebied ga je best te rade bij de ambassade. 
- Informeer je zeker goed als je cannabisderivaten of zware pijnmedicatie wil meenemen. 

"Buiten het Schengengebied is het heel onoverzichtelijk en moet je je bij de ambassade gaan informeren. Alles wat mogelijk als verdovend middel geïnterpreteerd zou kunnen worden - denk aan cannabisderivaten of zware pijnmedicatie - kan problemen veroorzaken. Jammer genoeg kan je dat niet op een centrale website terugvinden. Op wanda.be vind je wel een overzicht van wat wel en niet mag. Maar wat je dan moet doen om ermee het land in te mogen, daarvoor moet je echt bij de ambassade te rade gaan."

Op wanda.be vind je al erg veel informatie. Betekent dat dan dat je alleen voor vaccinaties nog naar de reiskliniek moet? Of krijg je daar toch extra informatie die je niet online vindt?

Ula Maniewski: "In de reiskliniek is de info die je krijgt meer aangepast aan jouw specifieke situatie. Op wanda.be vind je heel veel, maar wat is nu voor jou van toepassing? Dat is misschien niet altijd zo gemakkelijk om zonder kennis van zaken te beoordelen. Ben je zwanger? Chronisch ziek? Heb je kinderen mee? Dat verandert de situatie. Daar kan een reiskliniek je bij helpen."

Ga je op reis? Check dan even de website wanda.be. Je kan er gratis de nodige vaccinaties en gezondheidsrisico's voor elk land bekijken. Plan je consultatie bij een reiskliniek goed op tijd in.

Ook de adressen van die reisklinieken kan je vinden op wanda.be.